Projekt wyrósł z TOP CHARITY – inicjatywy filantropijnej Omenaa Mensah i Rafała Brzoski, rozwijanej od 2022 roku. Punktem wyjścia była chęć udostępnienia szerokiej publiczności dzieł przekazywanych na aukcję charytatywną. Wystawa pozwoliła poszerzyć grono odbiorców poza uczestników gali: stworzyła przestrzeń, w której można poznać prace, ich autorów i historie, zanim sztuka stanie się źródłem wsparcia projektów społecznych, edukacyjnych i kulturalnych. 

Z czasem TOP CHARITY ART rozwinęło się w wielowątkowy program wystawienniczy. Obok części przedaukcyjnej pojawiły się prezentacje kolekcji sztuki afrykańskiej OmenaArt Foundation, projekty wspierające rozwój artystów oraz Ogród Rzeźby. Współpraca z muzeami, galeriami i prywatnymi kolekcjonerami umożliwia pokazywanie dzieł wykraczających poza katalog aukcji – często rzadko dostępnych dla polskiej publiczności. 

Istotą TOP CHARITY ART jest tworzenie warunków do bezpośredniego spotkania ze sztuką. Projekt zaprasza zarówno doświadczonych kolekcjonerów, jak i osoby, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z kulturą współczesną. Zestawiając dzieła różnych pokoleń i środowisk, zachęca do dostrzegania powiązań między historią a teraźniejszością, lokalnymi tradycjami a globalnymi przemianami. Oprowadzania i spotkania kuratorskie pomagają odkrywać znaczenia prac oraz poznawać stojące za nimi idee. 

Ważnym uzupełnieniem wystaw jest program edukacyjny „Dziedzictwo w naszych rękach”, skierowany do dzieci i młodzieży, w tym podopiecznych placówek opiekuńczo-wychowawczych. Kontakt z dziełami i działania warsztatowe rozwijają wrażliwość, uczą interpretacji sztuki oraz przybliżają wartość dziedzictwa kulturowego. TOP CHARITY ART staje się dzięki temu nie tylko miejscem prezentacji twórczości, lecz także przestrzenią nauki, rozmowy i samodzielnego odkrywania. 

Projekt łączy również różne formy wspierania środowiska artystycznego. Prezentacja dzieł na wystawie buduje ich rozpoznawalność, natomiast powiązane z nią inicjatywy aukcyjne pomagają finansować stypendia, rezydencje i kolejne projekty. W tej formule artyści wspierają działania filantropijne, a filantropia tworzy nowe możliwości rozwoju sztuki.  

W latach 2023–2026 odbyły się cztery edycje wystawy w Warszawie. Każda z nich rozwijała program, poszerzała grono uczestniczących twórców i proponowała nowe relacje między dziełami a historycznym otoczeniem. 

9 maja – 25 czerwca 2023, Warszawa, Polska 

Pierwsza edycja TOP CHARITY ART była zarazem pierwszą wystawą OmenaArt Foundation. Prezentowana ekspozycja przyciągnęła niemal 50 tysięcy zwiedzających. Jej kuratorką była Hanna Wróblewska, a za aranżację przestrzeni odpowiadał Boris Kudlička. 

Jednym z najbardziej charakterystycznych dzieł była „Reina Mariana” Manola Valdésa – rzeźba nawiązująca do portretów hiszpańskiego dworu autorstwa Diega Velázqueza. Ważne miejsce zajmowała twórczość Magdaleny Abakanowicz, w tym „Figura z otwartymi ramionami” oraz dwie rzeźby plenerowe udostępnione przez Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Wystawa przybliżyła również polskiej publiczności prace koreańskiego artysty Chun Kwang Younga. 

Wśród prezentowanych obiektów znalazły się także „Iron Maiden” Nikoli Vudraga, „Ogniwa nieskończoności E” Xawerego Wolskiego, praca Abakanowicz z cyklu „Portrety anonimowe” oraz lampa „Nexus” i krzesło „Flow” Cyryla Zakrzewskiego. Twórczość Patricka Tagoe-Turksona, Marii Papy-Rostkowskiej, Igora Mitoraja, Angeliki Markul i Rafała Bujnowskiego poszerzała opowieść o kolejne media i perspektywy. Już pierwsza odsłona pokazała, że TOP CHARITY ART może łączyć rzeźbę, malarstwo i design w jednej przestrzeni spotkania. 

25 kwietnia – 30 czerwca 2024  

Druga edycja rozwijała dialog między uznanymi twórcami a artystami młodszych pokoleń. Jej kuratorką była Natalia Bradbury, a aranżację ponownie przygotował Boris Kudlička. Szczególne miejsce zajmowały trzy monumentalne, żeliwne „Figury kroczące” Magdaleny Abakanowicz. Obok malarstwa i rzeźby pojawiły się fotografia oraz obiekty tworzone przy użyciu nowych technologii. 

Część przedaukcyjna obejmowała między innymi „Torso alato” Igora Mitoraja, „Anatomię” Magdaleny Abakanowicz i „Nie jestem ideologią” Marcina Maciejowskiego. Odmienny sposób pracy z formą reprezentował „Meta Folklore v 0.3.8” Janka Simona, wykonany techniką druku 3D. Na wystawie prezentowano również twórczość Wojciecha Fangora, Barbary Falender, Bartosza Kokosińskiego, Lii Kimury i Maurycego Gomulickiego, a w ogrodach – rzeźby Michała Jackowskiego, Igora Dobrowolskiego i Gomulickiego. 

Ważnym rozwinięciem projektu była osobna prezentacja przygotowana przez Andę Rottenberg, która zaprosiła Mirosława Bałkę, Monikę Sosnowską, Nicolasa Grospierre’a, Małgorzatę Mirgę-Tas i Katarzynę Krakowiak-Bałkę. Twórców łączył udział w Biennale Sztuki lub Architektury w Wenecji. Ich prace zostały przekazane na aukcję podczas Charytatywnej Kolacji Kolekcjonerów, wspierając stypendia dla młodych artystów w ramach programu Artis Arundo. 

25 kwietnia – 24 czerwca 2025 

Trzecia edycja została podzielona na cztery części: TOP CHARITY Auction, Artis Arundo Spotlight, odsłonę kolekcji sztuki afrykańskiej OmenaArt Foundation oraz Ogród Rzeźby, realizowany we współpracy z Opera Gallery. Zespół kuratorski tworzyły Natalia Bradbury i Isabel de Vasconcellos, a projekt ekspozycji przygotował Boris Kudlička. Symbolicznym łącznikiem między częściami wystawy była „Tête de Cariatide” Amedea Modiglianiego, przywołująca związki europejskiej sztuki nowoczesnej z estetyką rzeźby afrykańskiej. 

W części przedaukcyjnej można było zobaczyć między innymi „Parapluie-emballage” Tadeusza Kantora, trzy obiekty Jeffa Koonsa –„Balloon Monkey (Orange)”, „Balloon Rabbit (Violet)” i „Balloon Swan (Magenta)” – a także „Megafon” z cyklu „Warstwy” Macieja Kasperskiego, „The Wisdom from Above III” Rity Mawueny Benissan oraz „We Face Forward” Yawa Owusu. Zestawienie tych prac pokazywało różnorodność materiałów, języków wizualnych i sposobów rozumienia współczesności.  

Osobny rozdział stanowiła pierwsza prezentacja części rozwijanej przez Fundację kolekcji sztuki afrykańskiej. Wśród dzieł znalazły się „Sleeping Cloth” El Anatsuiego, „NANDANBIA” Ibrahima Mahamy, „Nature Morte 3” Eddy’ego Kamuangi Ilungi, „Self” z serii „Only Half the Picture” Zanele Muholi oraz „Resistance” LR Vandy. Ekspozycja przybliżała praktyki twórców związanych przede wszystkim z Afryką Subsaharyjską, otwierając rozmowę o pamięci, tożsamości i kulturowym znaczeniu materiałów.  

Ogród Rzeźby przenosił doświadczenie wystawy poza wnętrza Oranżerii. W barokowym otoczeniu prezentowano między innymi „The Prophet” Niki de Saint Phalle, „86.5° Arc x 8” Bernara Veneta, „The Story I Heard” Pietera Obelsa, „Queen” Xaviera Mascaró oraz „50″ Triacontahedron (Solar Black)” Anthony’ego Jamesa. Dopełniały je rzeźby Pabla Atchugarry’ego i Manola Valdésa. Spacer po ogrodach stawał się okazją do odkrywania sztuki w relacji ze światłem, krajobrazem i architekturą.  

Z kolei Artis Arundo Spotlight przybliżało twórczość między innymi Aleksandry Liput, Kamila Kukli, Heleny Stiasny, Courage’a Hunke i Mariusza Szypury. Powiązana z wystawą aukcja internetowa wspierała programy rozwojowe dla środowiska artystycznego. https://www.polswissart.pl/rekordowy-wynik-top-charity-2025/?utm_source=chatgpt.com 

17 kwietnia – 16 czerwca 2026 

Czwarta edycja TOP CHARITY ART obejmowała trzy rozdziały: główną prezentację prac przedaukcyjnych, kolejną odsłonę kolekcji sztuki afrykańskiej OmenaArt Foundation oraz selekcję Phenomenaa Gallery. Program dopełniały wielkoformatowe obiekty w Ogrodzie Rzeźb. Kuratorką była Natalia Bradbury, a projekt wystawy przygotowała Małgorzata Góra wraz z OR Team. 

Wśród najważniejszych prac znalazły się „Gaj” Ewy Juszkiewicz, „Laced Fingers” Amoako Boafo oraz „Hymns for the Rebel Soul” Ibrahima Mahamy. Ich zestawienie otwierało rozmowę o portrecie, tożsamości, reprezentacji i pamięci zapisanej w materii. Prezentowano również „Ptaka II” Magdaleny Abakanowicz oraz „Erico” Pawła Althamera – popiersie poświęcone młodemu kenijskiemu wolontariuszowi, który zginął podczas protestów w Nairobi w 2024 roku. 

Szczególną rolę odgrywała monumentalna instalacja „Sika Asem” Ibrahima Mahamy. Zszywane worki jutowe, noszące ślady wcześniejszego użytkowania, wnosiły do Oranżerii opowieść o pracy, handlu i obiegu materiałów. Towarzyszyła jej praca „The Words of a Man’s Mouth are Deep Waters” Rity Mawueny Benissan, wykonana haftem na aksamicie i zakorzeniona w dziedzictwie kultury Asante. Obie realizacje ukazywały, jak materia może przechowywać historię i nadawać jej współczesną formę.  

Różnorodność ekspozycji podkreślały także „Flower III (with Dots)” Philipa Colberta, „Out with Lanterns” Charlotte Colbert, „Lux Mentis” Tomasza Koclęgi oraz „On, Venus, Młodość” z cyklu „Universale 4000×5” Krzysztofa Renesa. Selekcja Phenomenaa Gallery rozwijała natomiast prezentację współczesnej twórczości afrykańskiej i pozaeuropejskiej, łącząc działalność wystawienniczą ze wsparciem projektów artystycznych, edukacyjnych i społecznych Fundacji. 

Zapraszamy artystki i artystów, kolekcjonerów, galerie oraz instytucje kultury do współpracy przy kolejnych odsłonach TOP CHARITY ART. Udostępnienie dzieła, udział w programie wystawienniczym lub wsparcie działań edukacyjnych to różne sposoby współtworzenia projektu, który przybliża sztukę nowym odbiorcom i buduje relacje ponad granicami. Chętnie porozmawiamy o możliwościach zaangażowania i wspólnych przedsięwzięciach. Kontakt: [email protected].